Budżet Zabrza na 2026 rok uchwalony. Korekty po uwagach RIO, mniej długu i przesunięcia zgłoszone przez radnych

Budżet Zabrza na 2026 rok został uchwalony 30 grudnia 2025 roku. Za przyjęciem głosowało 17 radnych, 6 wstrzymało się od głosu, a 1 radny był przeciw. To decyzja, która wyznacza kierunek finansów miasta na kolejny rok — z naciskiem na ostrożność, stabilizację i stopniowe zmniejszanie zadłużenia.

Zanim radni przystąpili do głosowania, projekt budżetu przeszedł jednak korekty. Wynikały one zarówno z wniosków radnych, jak i zastrzeżeń Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach.

„To nie jest budżet marzeń, ale najlepszy, na jaki dziś stać Zabrze” – mówi prezydent.

Po głosowaniu głos zabrał prezydent Kamil Żbikowski. Podkreślił, że dokument powstawał w trudnych warunkach finansowych, ale otwiera drogę do oddłużania miasta:

„Budżet Miasta Zabrze na rok 2026 oraz nowa Wieloletnia Prognoza Finansowa zostały dziś uchwalone przez Radę Miasta. To nie jest budżet naszych marzeń, ale jest najlepszym, na jaki obecnie stać Zabrze. Wciąż jesteśmy zmuszeni do sporych oszczędności i wyrzeczeń, ale w końcu rozpoczynamy proces oddłużania miasta. Jednocześnie wydatki inwestycyjne udało się obronić na poziomie niespotykanym od lat.”

Żbikowski zwrócił uwagę, że udało się uniknąć konieczności zadłużania miasta jeszcze w 2025 roku i utrzymać nadwyżkę operacyjną:

„Zaledwie kilka miesięcy temu wydawało się, że miasto będzie zmuszone zaciągnąć dług na co najmniej 120 mln zł, żeby przetrwać do 31 grudnia. Tymczasem nie musieliśmy zadłużyć Zabrza nawet na złotówkę. W przyszłym roku rozpoczynamy długi marsz w stronę oddłużania miasta, zmniejszenie zadłużenia per saldo o 9 mln zł.

Obecny plan finansowy jest swego rodzaju wyczynem całego miasta, osiągniętym pracą bardzo wielu osób, szczególnie w końcowych miesiącach mijającego roku. To oczywiście nie koniec starań o zwiększenie dochodów i optymalizację wydatków. Zabrze wciąż czekają wyrzeczenia, dyscyplina finansowa i reformy. Lepsze czasy są jeszcze kawałek przed nami, ale dzięki rzetelnej pracy coraz wyraźniej widzimy je na horyzoncie.”

RIO z zastrzeżeniami. Co trzeba było zmienić w budżecie?

Regionalna Izba Obrachunkowa 9 grudnia 2025 roku wydała opinię pozytywną, ale z istotnymi zastrzeżeniami. Dotyczyły one przede wszystkim ryzyka:

braku pełnego zabezpieczenia środków na realizację zadań przez cały rok,
niewystarczających środków na wynagrodzenia i wydatki bieżące w jednostkach miejskich.

W reakcji na te uwagi miasto wprowadziło pakiet zmian do projektu budżetu:

zwiększono wydatki bieżące o ponad 31 mln zł,
zmniejszono wydatki majątkowe o ok. 3,5 mln zł,
zwiększono przychody o 23,3 mln zł poprzez wykorzystanie wolnych środków z 2025 r.

Celem było zapewnienie stabilnego finansowania usług publicznych w całym 2026 roku — bez ryzyka „niedomknięcia” oświaty, pomocy społecznej czy funkcjonowania jednostek miejskich.

Budżet został również przygotowany z uwzględnieniem:

analizy aktualnej sytuacji finansowej miasta,
Programu Postępowania Ostrożnościowego,
nowych przepisów ustawy o dochodach JST obowiązujących od 24 października 2024 r.,
przewidywanego wykonania budżetu w 2025 roku.

Ewa Weber: „To budżet odpowiedzialny – wybór stabilnej przyszłości”

Do uchwalenia budżetu odniosła się także Ewa Weber, I Zastępca Prezydenta Miasta. Wskazała na odpowiedzialność radnych i pracowników miejskich instytucji:

„Budżet Miasta Zabrze na 2026 rok został przyjęty. To budżet odpowiedzialny – taki, który zabezpiecza to, co konieczne i pozwala podejmować trudne decyzje w niełatwej sytuacji finansowej miasta. Uchwalony budżet to wybór odpowiedzialności, zabezpieczenie najważniejszych potrzeb mieszkańców i inwestycja w przyszłość Zabrza.”

Ewa Weber podziękowała również osobom pracującym nad dokumentem:

„Chcę podziękować tym radnym, którzy razem z nami wzięli na siebie odpowiedzialność i zagłosowali za budżetem i WPF. Dziękuję też pracownikom urzędu, jednostek i instytucji kultury za przygotowanie budżetu, za ich trudną pracę, zaangażowanie i profesjonalizm.”

Dochody i wydatki. Więcej na bieżące funkcjonowanie miasta

Po zmianach budżet zakłada:

dochody – 1 mld 543 mln zł, w tym:
- bieżące – 1 mld 370 mln zł
- majątkowe – ponad 173 mln zł
wydatki – ponad 1 mld 560 mln zł, w tym:
- majątkowe – ok. 226 mln zł
- bieżące – ok. 1 mld 334 mln zł

Zakłada się także:

nadwyżkę operacyjną – 35,8 mln zł,
deficyt budżetu – 16,7 mln zł, pokrywany emisją obligacji.

Wzrost dochodów bieżących w porównaniu do 2025 roku wyniesie ponad 7,1%, czyli około 91 mln zł. Większe będą też dochody majątkowe.

Na co pójdą pieniądze? Priorytetem szkoły, komunikacja i opieka społeczna

Największe części wydatków bieżących to:

oświata – 42,3%
gospodarka komunalna, transport i usługi – 16,6%
rodzina, pomoc i opieka społeczna – 16,3%

To razem ponad 75% środków, którymi miasto dysponuje na bieżąco.

To znaczy, że pieniądze idą głównie w:

szkoły i przedszkola,
komunikację miejską: drogi, oświetlenie, zieleń.
pomoc rodzinom i seniorom,

Inwestycje w 2026 roku

Na inwestycje zaplanowano około 200 mln zł. Wśród najważniejszych przedsięwzięć znajdują się:

Rewitalizacja terenów po kopalni Biskupice, ul. Szyb Franciszek – ok. 60 mln zł
Rewitalizacja Admiral Palast – ok. 15 mln zł
budowa szklarni edukacyjnej przy ul. Piłsudskiego/Botanicznej – ok. 15 mln zł