Zabrze - portal miejski Zabrze.com.pl

Wiadomości z Zabrza

Żyło się biednie, ale szczęśliwie!-nowa publikacja MGW o koloniach robotniczych

  • Dodano: 2017-12-08 12:45

3 osiedla robotnicze, 80 wywiadów i niezliczona ilość wspomnień – tych, którzy przyjechali tu w poszukiwaniu lepszego życia, ich dzieci i wnuków. Tę książkę trzeba przeczytać!

"Kolonie robotnicze w Zabrzu i ich mieszkańcy. Żyło się biednie, ale szczęśliwie" – taki tytuł nosi najnowsza publikacja naukowa Muzeum Górnictwa Węglowego, która swoją premierę miała tuż przed Barbórką w Łaźni Łańcuszkowej Sztolni Królowa Luiza. To próba odpowiedzi na pytanie, kim dziś są mieszkańcy osiedli Borsigwerk, Zandka i kolonia Ballestrema. Miejsca te często funkcjonują w świadomości zabrzan jako małe ojczyzny, z którymi utożsamiają się bardziej, niż z samym miastem.

80 wywiadów z mieszkańcami
W ramach projektu naukowcy MGW, historycy, etnolodzy, architekt i antropologowie wyszli w teren. Jak przyznają, pretekstem do przeprowadzenia badań była niepowtarzalna architektura robotniczych osiedli, która również stała się przedmiotem badań i rozważań. Kolonie patronackie, budowane przez właścicieli zakładów przemysłowych, tworzyły bowiem mikroświaty, których granice wyznaczały kościół, kopalnia, huta lub koksownia.

Ale tak naprawdę książka opowiada nie o osiedlach, ale o ich mieszkańcach – to im badacze oddają głos, a takie badania robi się bardzo rzadko. Naszemu zespołowi udało się dotrzeć do ludzi, którzy zechcieli opowiedzieć o swoim życiu, podzielić się wspomnieniami, czasami bolesnymi. Materiał pozyskany w ten sposób pozwolił stworzyć tło dla pamięci, która niestety jest narażona na utratę – mówi Bartłomiej Szewczyk, dyrektor MGW

Badacze przeprowadzili prawie 80 wywiadów, do tego kwerendy archiwalne i biblioteczne. Sprawdzono, czy kolejne pokolenia mieszkańców osiedli kultywowały tradycje swoich dziadków, którzy w 1945 roku przybyli do Zabrza z „bagażem” rodzinnych zwyczajów, czy jednak przejęły tradycje górnośląskie. Jeśli tak – to czy bezkrytycznie? Poproszono, aby opowiedziano o tym, co dziś pojawia się na ich wigilijnym stole i czy idąc do pierwszej klasy, przygotowują tytę ze słodyczami. Zebrane informacje, przemyślenia i wspomnienia mają charakter unikatowy. Jeden z recenzentów publikacji, prof. dr hab. Grzegorza Straucholda, ocenił, że zatrzymuje ona na chwilę „bezpowrotnie umykającą Atlantydę”.

Pozycję poleca sama prezydent Zabrza.

Kolonia Ballestrema, Zandka i Borsigwerk, od ponad wieku będące częścią krajobrazu kulturowego Górnego Śląska, to miejsca zamieszkania pokoleń górników i hutników. Wydana w ubiegłym roku książka „Narracje górnicze z terenu Zabrza” ukazała czytelnikom bogactwo kultury industrialnej. Pozycja, którą oddajemy w Państwa ręce jest jej uzupełnieniem. Naukowa publikacja, jaką przygotowało Muzeum Górnictwa Węglowego  przedstawia nam świat zabrzańskich kolonii patronackich widziany oczyma mieszkańców. Dzięki temu, że podzielili się oni z badaczami swoją pamięcią, wiemy, jak toczyła się ich codzienność, w jaki sposób świętowali Boże Narodzenie, czy pierwszy dzień rozpoczęcia nauki w szkole. Ich bezcenne wspomnienia powinny być stale pielęgnowane i podtrzymywane. Dziękuję Autorom i Muzeum Górnictwa Węglowego, które obok działalności wystawienniczej, naukowej, edukacyjnej i kulturalnej podejmuje także rolę wydawcy. Wierzę, że książka przyczyni się nie tylko do poznania historii miasta, ale stworzy także wspólnotę pamięci między mieszkańcami a czytelnikami - mówi Małgorzata Manka-Szulik, prezydent miasta.

Ocalić od zapomnienia

Podobna idea przyświeca Muzeum w związku z innym projektem, a mianowicie wpisaniem górniczej Barbórki na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Nikogo nie trzeba przekonywać, że święto to, celebrowane na Górnym Śląsku od 160 lat, to coś więcej, niż dzień wolny od pracy. Zabrzańskie Muzeum, jako koordynator tej inicjatywy, jeszcze do końca roku zbiera wszelkie materiały obrazujące najpiękniejsze, barbórkowe tradycje-mogą to być zdjęcia, relacje, filmy, jak i nagrania dźwiękowe. Można je przesyłać na mail: barborka@muzeumgornictwa.pl lub wysłać pocztą tradycyjną na adres Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, z dopiskiem "Barbórka".

Pamięć o Barbórce podobnie jak wspomnienia i doświadczenia mieszkańców osiedli robotniczych powinny być zachowane i przekazywane kolejnym pokoleniom. Dzięki takim projektom ta misja będzie dużo łatwiejsza, ponieważ niektóre wartości nie znają granic administracyjnych.

Książka "Kolonie robotnicze w Zabrzu i ich mieszkańcy. Żyło się biednie, ale szczęśliwie" powstała w efekcie realizacji projektu naukowo-badawczego „Patronackie osiedla robotnicze w Zabrzu: Borsigwerk, Zandka i kolonia Ballestrema w Rokitnicy 1863–2016” prowadzonego dzięki wsparciu finansowemu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo kulturowe, priorytet: Kultura ludowa i tradycyjna".

Najnowsze informacje z Zabrza w Twojej skrzynce e-mail

Dodanie e-maila do bazy prenumeratorów oznacza akceptację regulaminu »

Dodaj komentarz

powiadamiaj o odpowiedziach na komentarz.

dodaj mój adres do newslettera.

Dodając komentarz akceptujesz regulamin portalu.